Kế hoạch sản xuất quyết định xưởng làm sản phẩm nào, làm bao nhiêu và làm vào lúc nào. Tuy nhiên, một kế hoạch chỉ tốt bằng dữ liệu đầu vào của nó. Bài viết này gồm định nghĩa, bốn đầu vào, cách lập và các lỗi hay gặp.

Nội dung được viết theo kiểu cẩm nang để lưu lại và tra nhanh. Do đó, mỗi phần có ví dụ ngắn, và mọi con số trong ví dụ là số giả định để minh họa.

Đăng ký tư vấn — đội ngũ ERP100 sẵn sàng cùng doanh nghiệp rà soát cách lập kế hoạch đang dùng.

Kế hoạch sản xuất là gì: định nghĩa gói gọn trong một đoạn

Kế hoạch sản xuất xác định cần làm sản phẩm nào, số lượng bao nhiêu, tại phân xưởng nào và khi nào. Kế hoạch cân đối nhu cầu bán hàng với tồn kho, vật tư và năng lực nhà máy. Sau đó, kế hoạch được chuyển thành lệnh sản xuất cho phân xưởng.

Kế hoạch khác lệnh sản xuất ở phạm vi. Kế hoạch trả lời câu hỏi cần làm gì trong cả kỳ. Trong khi đó, lệnh sản xuất là chỉ thị cụ thể cho từng phân xưởng và từng công đoạn.

Chẳng hạn, kế hoạch tháng ghi cần tự sản xuất 800 sản phẩm (số giả định). Khi đó, mỗi lệnh sản xuất nhận một phần số lượng này, kèm nguyên vật liệu, nhân công và máy móc.

Bốn đầu vào của kế hoạch sản xuất: đơn hàng, dự báo, tồn kho vật tư và năng lực xưởng

Kế hoạch đáng tin cần bốn đầu vào được chốt trước khi giao xưởng. Thiếu một đầu vào, kế hoạch dễ lệch so với thực tế. Do đó, mỗi đầu vào dưới đây nêu rõ dữ liệu cần lấy từ đâu.

Bốn đầu vào của kế hoạch sản xuất: đơn hàng, dự báo, tồn kho vật tư và năng lực xưởng.
Bốn đầu vào cùng đổ về kế hoạch, sau đó tách thành lệnh sản xuất và kế hoạch nguyên vật liệu.

Đơn hàng: nhu cầu đã chắc chắn

Đơn hàng là đầu vào rõ ràng nhất vì có số lượng, quy cách và ngày giao. Cụ thể, kế hoạch phải lấy số liệu từ đơn đã xác nhận, không lấy từ tin nhắn hay bảng ghi tay.

Ngoài ra, nên ghi cả ngày khách cần hàng. Nhờ vậy, kế hoạch sắp được thứ tự ưu tiên giữa các đơn.

Dự báo: nhu cầu chưa chắc chắn

Dự báo bổ sung phần nhu cầu chưa có đơn, chẳng hạn hàng bán đều hằng tháng hoặc hàng theo mùa. Tuy nhiên, dự báo chỉ là ước tính nên cần tách riêng khỏi đơn hàng.

Bên cạnh đó, kế hoạch nên ghi rõ phần nào làm theo đơn và phần nào làm theo dự báo. Từ đó, khi đơn thật về, doanh nghiệp biết cần điều chỉnh bao nhiêu.

Tồn kho vật tư và thành phẩm: phần đã có sẵn

Tồn kho cho biết phần nào không cần làm lại. Trước hết, kế hoạch trừ số thành phẩm đang có khỏi nhu cầu. Sau đó, kế hoạch đối chiếu vật tư hiện có với định mức để biết cần mua thêm bao nhiêu.

Điều kiện là số tồn phải đúng và được cập nhật kịp thời. Nếu tồn kho ghi chậm, mọi phép tính phía sau đều lệch.

Năng lực từng xưởng: giới hạn của kế hoạch

Năng lực xưởng gồm máy móc, nhân công và thời gian làm việc của từng công đoạn. Mỗi xưởng có giới hạn riêng, nên không thể chia đều đơn hàng cho tất cả.

Chẳng hạn, một công đoạn chạy máy có thể quá tải trong khi công đoạn khác còn trống. Do đó, kế hoạch cần xếp lịch theo từng xưởng và từng công đoạn.

Ai chốt từng đầu vào: gợi ý phân công

Mỗi đầu vào nên có một bộ phận chịu trách nhiệm chốt. Cụ thể, bộ phận kinh doanh chốt đơn hàng và dự báo, thủ kho cùng kế toán kho chốt số tồn, còn quản đốc xưởng chốt năng lực.

Nhờ vậy, khi kế hoạch lệch, doanh nghiệp biết cần hỏi bộ phận nào. Bên cạnh đó, người lập kế hoạch chỉ phải tổng hợp, không phải tự đoán số liệu.

Cách lập kế hoạch sản xuất: từ nhu cầu đến lệnh sản xuất và kế hoạch nguyên vật liệu

Từ bốn đầu vào, việc lập kế hoạch đi qua bốn bước nối tiếp. Mỗi bước dùng kết quả của bước trước. Ví dụ dưới đây dùng số giả định để minh họa.

Bước 1: tính nhu cầu sản xuất sau khi trừ tồn kho

Nhu cầu bằng đơn hàng cộng dự báo, sau đó trừ thành phẩm tồn kho và phần gia công ngoài. Chẳng hạn, đơn hàng 1.000 sản phẩm cộng dự báo 200 sản phẩm thành 1.200.

Tiếp theo, trừ tồn thành phẩm 300 và gia công ngoài 100. Kết quả, xưởng cần tự sản xuất 800 sản phẩm.

Ví dụ lập kế hoạch sản xuất bằng số giả định: tính nhu cầu sản xuất, nguyên vật liệu cần mua và số ngày chạy xưởng.
Ví dụ minh họa bằng số giả định: từ nhu cầu 1.200 sản phẩm đến 800 sản phẩm tự sản xuất và 1.100 kg nguyên liệu cần mua.

Bước 2: xếp lịch theo năng lực từng xưởng

Số lượng 800 sản phẩm được chia theo công suất của xưởng. Với công suất giả định 200 sản phẩm mỗi ngày, xưởng cần khoảng 4 ngày chạy máy. Trong thực tế, lịch còn phải tính ca làm việc và thời gian đổi mẫu.

Bước 3: tính kế hoạch nguyên vật liệu

Định mức giả định là 2 kg nguyên liệu cho mỗi sản phẩm, nên 800 sản phẩm cần 1.600 kg. Sau đó, kế hoạch trừ vật tư tồn 500 kg. Như vậy, doanh nghiệp cần mua thêm 1.100 kg trước ngày bắt đầu sản xuất.

Bước 4: phát lệnh sản xuất cho phân xưởng

Lệnh sản xuất ghi sản phẩm, số lượng, định mức vật tư, nhân công và máy móc cho từng công đoạn. Phân xưởng nhận nguyên vật liệu theo lệnh. Đồng thời, nhật ký sản xuất ghi lại sản lượng thực tế để đối chiếu với kế hoạch.

Lỗi hay gặp khi lập kế hoạch sản xuất: kế hoạch đẹp trên giấy nhưng lệch với xưởng

Nhiều kế hoạch trông hợp lý trên giấy nhưng lệch khi đưa xuống xưởng. Nguyên nhân thường nằm ở bốn lỗi dưới đây.

  • Dùng số tồn kho đã cũ. Kế hoạch trừ tồn theo số của tuần trước, nên xưởng làm thừa hoặc thiếu so với nhu cầu thật.
  • Chia đơn mà không tính năng lực xưởng. Một công đoạn bị quá tải trong khi các công đoạn khác phải chờ việc.
  • Để kế hoạch và kế hoạch vật tư ở hai file riêng. Khi đơn hàng đổi, file vật tư không đổi theo và xưởng thiếu nguyên liệu.
  • Không cập nhật khi đơn hàng thay đổi. Kế hoạch cũ vẫn chạy trong khi đơn đã đổi số lượng hoặc ngày giao.

Do đó, trước khi giao xưởng, nên đi qua bốn câu hỏi kiểm tra sau.

  • Đơn hàng: số lượng và ngày giao đã khớp với đơn xác nhận chưa.
  • Dự báo: phần làm theo dự báo đã được ghi riêng chưa.
  • Tồn kho: số tồn thành phẩm và vật tư được cập nhật lần cuối khi nào.
  • Năng lực: lịch từng công đoạn có vượt công suất máy và nhân công không.

Nếu câu trả lời nằm ở nhiều file khác nhau, kế hoạch rất dễ lệch với xưởng.

ERP100 hỗ trợ lập kế hoạch sản xuất từ đơn hàng đến lệnh sản xuất

ERP100 là hệ thống ERP của Gia Cát, với hơn 15 năm kinh nghiệm và hơn 30 dự án triển khai. Phân hệ sản xuất của ERP100 xử lý bốn đầu vào trên cùng một nguồn dữ liệu.

ERP100 hỗ trợ lập kế hoạch sản xuất từ đơn hàng, dự báo đến đề nghị mua nguyên vật liệu và lệnh sản xuất.
Bốn khâu lập kế hoạch trong ERP100 dùng chung một nguồn dữ liệu, kèm sơ đồ Gantt minh họa.

Tính nhu cầu từ đơn hàng, dự báo và tồn kho

ERP100 lập kế hoạch theo số lượng đơn hàng hoặc dự báo, có cân đối tồn kho. Cụ thể, hệ thống tính số lượng cần sản xuất sau khi trừ phần lấy từ tồn kho và phần gia công ngoài.

Ngoài ra, hệ thống theo dõi tình trạng xử lý đơn hàng và dự báo. Khi cần, nhu cầu được điều chỉnh theo hao hụt, mua ngoài, tồn kho hoặc sản xuất thêm.

Kế hoạch theo phân xưởng, định mức và lệnh sản xuất

Kế hoạch lập theo từng phân xưởng, chi tiết đến phút, kèm danh sách nguyên vật liệu, nhân công và máy móc. Bên cạnh đó, người lập kế hoạch điều chỉnh trực tiếp trên sơ đồ Gantt dựa trên công suất nhà máy.

Định mức quản lý nhiều phiên bản và theo từng công đoạn. Từ nhu cầu sản xuất, hệ thống tạo đề nghị mua nguyên vật liệu. Đồng thời, lệnh sản xuất tự tạo kế hoạch theo công đoạn.

Hệ thống còn tổng hợp nguyên vật liệu cần mua từ phân xưởng theo từng đơn hàng và tính lượng mua tối ưu. Ngoài ra, sản lượng ghi nhận theo lệnh được phân bổ cho các đơn hàng có cùng sản phẩm.

Xem thêm — Quản lý sản xuất bằng Excel: đơn hàng đi lạc cho thấy kế hoạch đứt ở đâu khi dùng bảng tính.

Xem thêm — Tính năng phần mềm ERP: năm phân hệ cốt lõi giúp xem phân hệ sản xuất nối với mua hàng, kho và kế toán.

Đăng ký tư vấn — đội ngũ ERP100 sẵn sàng trao đổi về kế hoạch sản xuất theo quy trình hiện tại của doanh nghiệp.

———————-

THÔNG TIN LIÊN HỆ & ĐĂNG KÝ TRẢI NGHIỆM

Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ Gia Cát

📍 146 Nguyễn Văn Trỗi, Phường Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh

📞 Hotline: 0888 934 886

📩 Email: info@giacat.vn

🌐 Website: giacat.vn | erp100.vn

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Nhận tài liệu triển khai ERP

Gia Cát là đơn vị chuyên phát triển các giải pháp phần mềm như: triển khai phần mềm ERP theo yêu cầu của Doanh Nghiệp, dịch vụ phần mềm ERP/DMS trên nền tảng điện toán đám mây (SaaS). Ngoài ra, Gia Cát còn tham gia mảng đào tạo nguồn nhân lực về ERP, đầu tư ở nhiều lĩnh vực kinh doanh tiềm năng khác.

Gia Cát © 2025